13.08.2026 | Persbericht

HGK pleit voor een programma voor de vernieuwing van de vloot: tot 1.000 moderne, laagwatergeschikte binnenvaartschepen voor goederenvervoer tegen 2035 als Europese streefcijfer

De huidige lage waterstanden onderstrepen de noodzaak om actie te ondernemen – de Duitse regering moet een langetermijnsubsidiekader opzetten en de Europese moderniseringsimpuls ondersteunen

Gezien de huidige lage waterstanden op de Rijn dringt HGK Shipping, een van de toonaangevende binnenvaartbedrijven in Europa, aan op een langetermijnprogramma voor de vernieuwing van de vloot voor de binnenvaart. Het doel zou moeten zijn om tegen 2035 investeringen te mobiliseren in maximaal 1.000 moderne, voor laagwater geoptimaliseerde, energie-efficiënte en toekomstbestendige binnenvaartschepen in Europa en tegelijkertijd de Europese scheepsbouwcapaciteit te versterken. De Duitse regering zou hierbij een leidende rol moeten spelen en met een op de lange termijn betrouwbaar subsidiekader particuliere investeringen in de vernieuwing van de vloot stimuleren.

Moderne schepen met een geringe diepgang, zoals de „Synthese 18“ van HGK Shipping, blijven zelfs onder de huidige extreme omstandigheden goederen vervoeren. © HGK Shipping

Laagwater maakt overduidelijk dat er actie moet worden ondernomen

Hoe groot de uitdaging is, blijkt momenteel aan de Midden-Rijn: bij het meetpunt Kaub werd op 11 augustus nog maar 16 centimeter gemeten. De prognoses wijzen op een verdere verslechtering van de situatie en waterstanden in de enkele cijfers. Door de dalende waterstanden nemen de mogelijke loscapaciteiten en daarmee de transportcapaciteiten op een van de belangrijkste Europese vervoersassen enorm af. Schepen die zijn geoptimaliseerd voor laagwater maken het doorslaggevende verschil. De negen voor laagwater geoptimaliseerde schepen die sinds 2018 in het eigen Shipping Design Center van HGK samen met klanten zijn ontwikkeld en momenteel in de vaart zijn, dienen daarbij als belangrijke referenties voor verdere projecten:

„Wat een modernere vloot kan presteren, zien we op dit moment: onze ‚Synthese 18‘ vervoert zelfs onder de huidige extreme omstandigheden bij het peilpunt Kaub nog 485 ton lading. Stel je voor dat we over dergelijke capaciteiten niet alleen op afzonderlijke schepen zouden beschikken, maar ook in relevante delen van de Europese vloot. Dat is precies waar het om gaat bij onze oproep voor maximaal 1.000 moderne schepen: industriële toeleveringsketens ook bij extreem laagwater langer operationeel houden”, zegt Steffen Bauer, CEO van de HGK-groep.

Het huidige laagwater op de Rijn in 2026 zal de Duitse economische groei waarschijnlijk merkbaar afremmen. De huidige schattingen liggen grofweg tussen 0,3 en 0,4 procentpunt minder bbp-groei, mits de extreme laagwaterperiode aanhoudt. Het Kiel-instituut voor Wereldeconomie raamt de mogelijke economische schade van de huidige laagwaterstand in het derde kwartaal op maximaal 2 miljard euro.

Een verouderde vloot en een laag aantal nieuwbouwprojecten

Ook op structureel vlak is er behoefte aan maatregelen. Volgens cijfers van de Centrale Commissie voor de Rijnvaart (ZKR) telt de vloot voor droge en vloeibare lading van de Rijnstaten ongeveer 7.800 schepen. Ongeveer 80 procent van de droge-goederenvloot is nog in de 20e eeuw gebouwd. Tegelijkertijd kwamen er in 2024 slechts 13 nieuwe droge-goederenschepen en 38 nieuwe tankschepen op de markt.

Daarnaast speelt de middelgrote structuur van de sector een rol. Naast grotere rederijen wordt een aanzienlijk deel van de vloot geëxploiteerd door kleine en middelgrote ondernemingen en door zelfstandige scheepseigenaren – de zogenaamde particuliere reders. De hoge investeringsbedragen en lange terugverdientijden van moderne nieuwbouwschepen vormen juist voor deze ondernemingen een aanzienlijke hindernis.

„We kunnen laagwater niet voorkomen. Maar we kunnen schepen bouwen die onder moeilijke omstandigheden langer presteren. Als we de vloot willen moderniseren, moeten we juist ook middelgrote ondernemingen en particuliere reders in staat stellen om in de volgende generatie schepen te investeren“, aldus Steffen Bauer.

Bij HGK Shipping is men ervan overtuigd: een moderne vloot moet veerkrachtig, efficiënt en „Future Fuel Ready“ zijn – dus openstaan voor toekomstige klimaatvriendelijke aandrijvingen en energiebronnen. Tegelijkertijd moeten innovatieve scheepsconcepten reders in staat stellen nieuwe markten aan te boren: bijvoorbeeld voor recycling- en kringloopgoederen, alternatieve energiebronnen, project- en zware ladingen en hoogwaardige industriële goederen. Zo ontstaat extra potentieel om vervoer naar de waterwegen te verleggen.

De bondsregering moet een investeringskader voor de lange termijn opstellen

Volgens de HGK is er behoefte aan een op de lange termijn betrouwbaar en voldoende omvangrijk steunkader, dat met name ook kleine en middelgrote ondernemingen (KMO’s) en particulieren in staat stelt te investeren in moderne nieuwbouw. Subsidiepercentages tot 40 procent moeten daarbij worden onderzocht en, binnen de mogelijkheden van de staatssteunwetgeving, ten volle worden benut.

„De modernisering van de vloot is een Europese taak – maar Duitsland moet daarbij het voortouw nemen. We hebben van de bondsregering een betrouwbaar investeringskader nodig tot 2035, dat particulier kapitaal mobiliseert en bedrijven planningszekerheid biedt voor nieuwbouw. Daarmee versterken we de veerkracht van onze toeleveringsketens en tegelijkertijd de industriële toegevoegde waarde en de scheepsbouwcompetentie in Europa”, aldus Steffen Bauer.

De HGK roept de bondsregering daarom op om de bestaande stimuleringsinstrumenten verder te ontwikkelen tot een op lange termijn betrouwbaar investeringskader tot 2035. Het huidige federale programma voor groene binnenvaart, met in eerste instantie 125 miljoen euro, vormt hiervoor een belangrijke basis, maar laat de noodzakelijke aanpassingen aan duurzame periodes van laagwater buiten beschouwing. Het is nu van cruciaal belang dat er een perspectief wordt geboden dat verder reikt dan afzonderlijke subsidie- en zittingsperioden.

Steffen Bauer, CEO van de HGK-groep, dringt er bij de Duitse regering op aan een investeringskader voor de lange termijn op te stellen om in Europa tot 1.000 moderne, laagwatergeschikte binnenvaartschepen te bouwen. © HGK-groep

De huidige lage waterstand in de Rijn in 2026 zal de Duitse economische groei waarschijnlijk merkbaar afremmen. De schattingen liggen momenteel grofweg tussen 0,3 en 0,4 procentpunt minder bbp-groei, mits de extreme periode van lage waterstanden aanhoudt. Het Kiel-instituut voor Wereldeconomie raamt de mogelijke economische schade van de huidige lage waterstanden in het derde kwartaal op maximaal 2 miljard euro.

Ook op structureel vlak is er behoefte aan maatregelen. Volgens cijfers van de Centrale Commissie voor de Rijnscheepvaart (ZKR) omvat de vloot voor droge lading en vloeibare goederen van de Rijnoeverstaten ongeveer 7.800 schepen. Ongeveer 80 procent van de droge-goederenvloot is nog in de 20e eeuw gebouwd. Tegelijkertijd kwamen er in 2024 slechts 13 nieuwe droge-goederenschepen en 38 nieuwe tankschepen op de markt.

Daarnaast speelt de middelgrote structuur van de sector een rol. Naast grotere rederijen wordt een aanzienlijk deel van de vloot geëxploiteerd door kleine en middelgrote ondernemingen en zelfstandige scheepseigenaren – de zogenaamde particuliere reders. De hoge investeringsbedragen en lange terugverdientijden van moderne nieuwbouwschepen vormen juist voor deze bedrijven een aanzienlijke hindernis.

„We kunnen laagwater niet voorkomen. Maar we kunnen wel schepen bouwen die onder moeilijke omstandigheden langer presteren. Als we de vloot willen moderniseren, moeten we juist ook middelgrote bedrijven en particuliere reders in staat stellen om in de volgende generatie schepen te investeren”, aldus Steffen Bauer.

Bij HGK Shipping is men ervan overtuigd: een moderne vloot moet veerkrachtig, efficiënt en „Future Fuel Ready“ zijn – dat wil zeggen openstaan voor toekomstige klimaatvriendelijke aandrijvingen en energiebronnen. Tegelijkertijd moeten innovatieve scheepsconcepten scheepseigenaren in staat stellen nieuwe markten aan te boren: bijvoorbeeld voor recycling- en kringloopgoederen, alternatieve energiebronnen, project- en zware ladingen en hoogwaardige industriële goederen. Zo ontstaat extra potentieel om vervoer naar de waterwegen te verleggen.

Tot 1.000 moderne binnenvaartschepen voor goederenvervoer tegen 2035

De HGK stelt daarom een langetermijnprogramma voor: het „Vlootvernieuwingsprogramma voor de binnenvaart 2035“. Het doel zou moeten zijn om tegen 2035 investeringen in maximaal 1.000 moderne binnenvaartschepen in Europa te mobiliseren. Een dergelijk programma zou tegelijkertijd vraag naar moderne schepen creëren en ertoe bijdragen dat de Europese scheepsbouwcapaciteiten en technologische expertise worden veiliggesteld en verder ontwikkeld. Als we ter illustratie uitgaan van een gemiddeld investeringsvolume van 12,5 miljoen euro per nieuwbouw, komt de beoogde omvang neer op een investeringspotentieel van maximaal 12,5 miljard euro.

Waterwegen en vloot gezamenlijk moderniseren

Een programma voor de vernieuwing van de vloot is geen vervanging voor de noodzakelijke investeringen in de federale waterwegen. De optimalisatie van het lossen op de Midden-Rijn, de verbetering van het lossen en de stabilisatie van de rivierbedding op de Neder-Rijn, evenals het wegnemen van andere infrastructurele knelpunten, blijven eveneens noodzakelijk.

„Een dergelijk programma zou een krachtig signaal zijn aan de Duitse industrie. Juist de bedrijven langs de Rijn moeten erop kunnen vertrouwen dat hun bevoorrading ook onder moeilijkere omstandigheden blijft functioneren. Wie investeert in een veerkrachtige waterweg en een moderne vloot, investeert daarom rechtstreeks in de toekomstbestendigheid van Duitsland als industriële locatie”, aldus Steffen Bauer. „Wij juichen het initiatief van de bondsregering om de milieuorganisaties te betrekken bij de planning van de noodzakelijke maatregelen uitdrukkelijk toe.”